Funktion $$$\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)$$$ derivaatta
Aiheeseen liittyvät laskurit: Logaritmisen derivoinnin laskin, Vaiheittainen implisiittisen derivoinnin laskin
Syötteesi
Määritä $$$\frac{d}{dx} \left(\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right)$$$.
Ratkaisu
Funktio $$$\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)$$$ on kahden funktion $$$f{\left(u \right)} = \ln\left(u\right)$$$ ja $$$g{\left(x \right)} = -1 + \frac{1}{x}$$$ yhdistelmä $$$f{\left(g{\left(x \right)} \right)}$$$.
Sovella ketjusääntöä $$$\frac{d}{dx} \left(f{\left(g{\left(x \right)} \right)}\right) = \frac{d}{du} \left(f{\left(u \right)}\right) \frac{d}{dx} \left(g{\left(x \right)}\right)$$$:
$${\color{red}\left(\frac{d}{dx} \left(\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right)\right)} = {\color{red}\left(\frac{d}{du} \left(\ln\left(u\right)\right) \frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right)}$$Luonnollisen logaritmin derivaatta on $$$\frac{d}{du} \left(\ln\left(u\right)\right) = \frac{1}{u}$$$:
$${\color{red}\left(\frac{d}{du} \left(\ln\left(u\right)\right)\right)} \frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right) = {\color{red}\left(\frac{1}{u}\right)} \frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)$$Palaa alkuperäiseen muuttujaan:
$$\frac{\frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)}{{\color{red}\left(u\right)}} = \frac{\frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)}{{\color{red}\left(-1 + \frac{1}{x}\right)}}$$Summan/erotuksen derivaatta on derivaattojen summa/erotus:
$$\frac{{\color{red}\left(\frac{d}{dx} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right)}}{-1 + \frac{1}{x}} = \frac{{\color{red}\left(- \frac{d}{dx} \left(1\right) + \frac{d}{dx} \left(\frac{1}{x}\right)\right)}}{-1 + \frac{1}{x}}$$Sovella potenssisääntöä $$$\frac{d}{dx} \left(x^{n}\right) = n x^{n - 1}$$$, kun $$$n = -1$$$:
$$\frac{{\color{red}\left(\frac{d}{dx} \left(\frac{1}{x}\right)\right)} - \frac{d}{dx} \left(1\right)}{-1 + \frac{1}{x}} = \frac{{\color{red}\left(- \frac{1}{x^{2}}\right)} - \frac{d}{dx} \left(1\right)}{-1 + \frac{1}{x}}$$Vakion derivaatta on $$$0$$$:
$$\frac{- {\color{red}\left(\frac{d}{dx} \left(1\right)\right)} - \frac{1}{x^{2}}}{-1 + \frac{1}{x}} = \frac{- {\color{red}\left(0\right)} - \frac{1}{x^{2}}}{-1 + \frac{1}{x}}$$Sievennä:
$$- \frac{1}{x^{2} \left(-1 + \frac{1}{x}\right)} = \frac{1}{x \left(x - 1\right)}$$Näin ollen, $$$\frac{d}{dx} \left(\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right) = \frac{1}{x \left(x - 1\right)}$$$.
Vastaus
$$$\frac{d}{dx} \left(\ln\left(-1 + \frac{1}{x}\right)\right) = \frac{1}{x \left(x - 1\right)}$$$A